Seminarie Ypelaar

Onderwijs vroeger, 17 november 2026

Waarom het gymnasium op de IJpelaar anders was

Het beleid was dat iedereen slaagde voor het diploma Gymnasium A of B. En om te voorkomen dat de lesstof te licht bleef, kwamen er extra vakken bij die op een gewoon gymnasium niet stonden.

A of Bhet diploma gymnasium

Eerst het gymnasium, dan de theologie

Een kleinseminarie was secundair onderwijs met een doel voorbij het eindexamen: de leerlingen moesten daarna doorstromen naar het grootseminarie voor filosofie en theologie. Op de IJpelaar hield dat in dat iedereen het diploma Gymnasium A of B moest halen, volgens het programma van vóór de Mammoetwet.

Dat beleid werkte in de praktijk, schrijven de oud-seminaristen in hun hoofdstuk over de studie, al liet men soms een leerling klas 5 doubleren om het eindexamen zeker te stellen. In hun ervaring waren de eisen vele malen hoger dan in het gymnasium na de Mammoetwet.

Van de IJpelaar naar Bovendonk

diploma
Gymnasium A of B, programma van vóór de Mammoetwet
1957
Rijkserkenning: leerlingen halen het staatsdiploma
daarna
filosofie en theologie op het grootseminarie Bovendonk in Hoeven

Extra vakken die er niet op stonden

De leraren vonden het officiële, landelijk erkende gymnasiumprogramma kennelijk wat aan de lichte kant, in ieder geval te licht als voorbereiding op de studie filosofie en theologie aan het grootseminarie Bovendonk in Hoeven. Dus kwamen er extra vakken bij die niet op het gymnasiumprogramma stonden: Inleiding in de Bijbelwetenschappen, Inleiding in de Filosofie, Geschiedenis van de klassieke muziek en, in de beginjaren zestig, Liturgiegeschiedenis.

Dat laatste vak paste bij zijn tijd: het Concilie zou weldra beginnen en het was al duidelijk dat een van de eerste besluiten over de liturgie zou gaan.

Het hoofdstuk over de studie bewaart de proefwerken Grieks van klas 6 (1955) en klas 5 (1962) als foto. Wie wil zien wat een leerling toen op één blad moest kunnen, vindt ze in het gearchiveerde hoofdstuk, onderaan deze pagina bij de bronnen.

De extra vakken bovenop het gymnasiumprogramma, zoals het hoofdstuk over de studie ze noemt.
Extra vakWaarnaar het voorbereidde
Inleiding in de Bijbelwetenschappenstudie filosofie en theologie op het grootseminarie
Inleiding in de Filosofieidem
Geschiedenis van de klassieke muziekidem
Liturgiegeschiedenis (beginjaren zestig)het Tweede Vaticaans Concilie en de liturgiebesluiten die eraan kwamen

Studie in stilte, ook op zondag

Het niveau zat niet alleen in het programma. Elke avond was er studie in een van de studiezalen, onder toezicht van een surveillant, geopend en gesloten met gebed en in volledige stilte. Ook op zondagmiddag en zondagavond. Wie met zijn buurman praatte, had meteen de surveillant naast zich. Hoe de rest van de dag liep, staat bij het internaat.

Wie muzikaal was, kon er pianoles en orgelles bij nemen. De piano's stonden in kamertjes bij de toneelruimte, en Kuypers gaf orgelles op het grote orgel in de kapel.

Was het niveau echt zo hoog? Het oordeel in het gedenkboek komt van de oud-leerlingen zelf, en die zijn er volgens eigen zeggen allemaal dankbaar voor. Dat is geen onafhankelijke meting. Wat wel vaststaat: in 1957 kreeg het gymnasium Rijkserkenning, zodat leerlingen het staatsdiploma haalden. Dat was het werk van regent De Lepper, schrijft het gedenkboek; meer over hem staat bij de regenten en docenten.