Kleinseminarie IJpelaar in Ginneken
Van 1878 tot 1969 stuurde het bisdom Breda jongens die priester wilden worden naar de Beukenlaan in Ginneken. Zes klassen gymnasium, en tot 1965 woonden ze er ook.
Het eerste gebouw aan de Beukenlaan, gefotografeerd tussen 1930 en 1940. In oktober 1944 brandde het bijna helemaal af. Foto: Breda Beeldcollectie GN19902368, via Wikimedia Commons, publiek domein.
Het eerste seminariegebouw brandde op 28 oktober 1944 nagenoeg af, een dag voor de bevrijding van Breda. Op de oude fundering kwam een nieuw gebouw, dat sinds 1950 in gebruik is.
In 1969 werd het complex verkocht aan de Sociale Academie Markendaal en hield het seminarie op te bestaan. Sinds 1993 zit de kunstopleiding Sint-Joost in het gebouwencomplex van de IJpelaar.
Hoe begon een dag op de IJpelaar?
Om half zeven ging de bel. Kop onder de koude kraan en naar de kapel, voor het ochtendgebed, de meditatie van de regent en de mis. Pas daarna was er ontbijt. Zo beschrijft het Brabants Historisch Informatie Centrum de ochtend, en de oud-leerlingen vertellen in hun gedenkboek dezelfde dag.
Wat opvalt, is hoeveel ervan stil verliep. Op de gangen en in de studiezaal werd gezwegen, met surveillanten die erop letten. Elke week ging je biechten. Zo ging het tot 1965; daarna kwamen er ook externe leerlingen en was de IJpelaar geen internaat meer.
Het reglement van 1958, de toneeltraditie en de zusters die het huishouden deden: dat staat bij het internaat.
- 6.30
Opstaan, wassen met de kop onder de koude kraan.
- daarna
Naar de kapel: ochtendgebed, meditatie van de regent, de mis.
Gezamenlijk ontbijt.
- 8.45
Lessen.
- middag
Middageten, een korte pauze en de middag.
- 17.00
Studiezaal, tot kwart over zeven.
- avond
Avondeten, korte recreatie en opnieuw studie.
- slot
Avondgebed in de kapel, dan naar bed.
Dagorde volgens het verhaal van het BHIC en het hoofdstuk over het internaat in het gedenkboek. Waar de bronnen geen klokuur geven, staat er ook hier geen.
Twee keer gebouwd op dezelfde plek
Het bisdom Breda had zijn kleinseminarie eerst in Oudenbosch en verhuisde het in 1878 naar Ginneken. Op 5 februari 1944 nam de Duitse bezetter het gebouw in beslag. Op 28 oktober 1944, een dag voordat Breda bevrijd was, brandde het nagenoeg helemaal af.
Opknappen was niet verantwoord. Architect H.G.Ph. Savenije tekende een nieuw seminarie dat zoveel mogelijk op de oude fundering kwam te staan. Bouwmateriaal was na de oorlog schaars: de bakstenen kwamen van steenfabriek Bosscherveld in Maastricht, de dakpannen van De Valk in Echt. Bisschop Hopmans legde op 26 juli 1948 de eerste steen. Dat gebouw staat er nog.
Meer over de bouw lees je op de pagina over het gebouw. Alle jaartallen op een rij staan in de geschiedenis van de IJpelaar.
- 1878
Van Oudenbosch naar Ginneken.
- 19445 februari
In beslag genomen door de bezetter.
- 194428 oktober
Het gebouw brandt nagenoeg af.
- 194826 juli
Eerste steen van het nieuwe gebouw.
- 1950
Het nieuwe gebouw in gebruik.
- 1969
Verkocht; het kleinseminarie houdt op.
- 1993
Sint-Joost trekt erin.
Zestien kleinseminaries, en wat er nu in zit
De IJpelaar was er een van vele. Op de kaart van kleinseminaries in Nederland staan er zestien, van Hageveld in Heemstede tot Rolduc in Kerkrade, met de jaren, wat er nu in het gebouw zit en per rij de bron. Vijf hebben nog een school als vervolg.
Het boek van de oud-leerlingen
Veel van wat hier staat, komt van oud-leerlingen zelf. Vanaf 2013 verzamelden ze op een website herinneringen, foto's en archiefstukken, en schreven ze er per onderwerp hoofdstukken over. Op 24 mei 2024 presenteerde Heemkundekring Paulus van Daesdonck hun boek klein-seminarie Ypelaar 1950-1969, in St. Joost aan de Beukenlaan.
In 2018 haalde de redactie de namen van nog levende mensen uit de tekst, vanwege de AVG. Die lijn houden we hier aan: op deze site staat geen leerlingenlijst. Hoe het boek ontstond, en welke roman een oud-leerling over zijn jaren schreef, staat bij de boeken over de IJpelaar.
Van website tot boek
- 2013
- projectsite van oud-leerlingen
- 2016
- de Koninklijke Bibliotheek archiveert de site
- 2018
- namen eruit door de AVG
- 2024
- boekpresentatie in St. Joost